BERLIJNBLOG

Het WK voetbal in Duitsland zal niet alleen een sportief en commercieel hoogtepunt worden. Ook duizenden hooligans popelen om hun eigen wereldkampioenschap te spelen. De Duitse organisatoren vrezen vooral de beruchte Poolse relschoppers.

tekst Rob Savelberg

BERLIJN - Anti-Duitse sentimenten zijn ook zestig jaar na de Tweede Wereldoorlog nog springlevend in Polen, een land waarin de huidige rechtse regering met een campagne tegen Berlijn aan de macht kwam. Veel Poolse hooligans gebruiken echter graag symbolen uit het Derde Rijk, dragen T-shirts met ,,88", de initialen die staan voor ,,Heil Hitler", of met ,,Combat 18", een verwijzing naar de nationaal-socialistische dictator.

Een week voor het WK is Duitsland op zijn qui-vive. Niet alleen vanwege een mogelijke terroristische aanslag of de onverwachte komst van de Iraanse president als deze zijn land toch wil aanmoedigen, maar vooral voor een mogelijke invasie van de circa 20.000 Poolse hooligans. Die hebben op websites al een veldslag verkondigd, op de chique boulevard Unter den Linden.

,,Wij staan voor de grootste krachtproef sinds de Tweede Wereldoorlog", zegt Konrad Freiberg, voorzitter van de Duitse politievakbond. Het aanstaande wereldkampioenschap voetbal zal de Duitse autoriteiten een maand lang parten spelen. Daarbij wordt niets aan het toeval overgelaten, want de Bondsrepubliek wil, voor het oog van miljarden mensen wereldwijd, een perfecte gastheer zijn.

De openbare veiligheid baart de meeste kopzorgen. De opening van het hypermoderne centraal station trok vorige week in Berlijn honderdduizenden bezoekers, waaronder een dronken jongeman (16), die na afloop met zijn mes 36 mensen neerstak. ,,Tegenover zulke gekken staan wij machteloos", luidde het eensluidende oordeel van politie en politiek.

De ultieme nachtmerrie van Franz Beckenbauer, baas van het Duitse organisatiecomite, zijn beschonken voetbalsupporters die door het lint gaan. Gevaarlijke plekken zijn de public viewings, waar supporters aller landen op videoschermen de WK-wedstrijden bekijken. Maar van alcoholvrij bier willen onze oosterburen niks weten.

Het officiele motto van dit WK luidt ,,Die Welt zu Gast bei Freunden" - maar niet alle buitenlanders zijn in Duitsland zo welkom als de Wereldvoetbalbond Fifa doet geloven. In Potsdam werd een maand geleden een Ethiopische ingenieur door rechts-radicalen in coma geslagen. Daarop brak een heftige discussie over no-go-area's in de voormalige DDR uit. Bijna dagelijks worden buitenlanders in Oost-Duitsland mishandeld.

De Duitse neonazipartij NPD wil het WK als uithangbord benutten. ,,We hebben geen mankracht als zij tijdens het WK mogen demonstreren", waarschuwt voorzitter Freiberg (54) van de Duitse politievakbond. Extreemrechts wil in verschillende WK-steden provoceren, onder meer in het Oost-Duitse Leipzig. Daar speelt Angola op 21 juni tegen Iran. De NPD is erg gecharmeerd van Mahmud Ahmadinedschad, omdat de Iraanse president de Holocaust heeft ontkend.

Vanwege het risico van voetbalgeweld in een staat met negen buurlanden wil Wolfgang Schäuble, minister van Binnenlandse Zaken, het leger inzetten om te assisteren. ,,Klinkklare onzin", zegt oud-rechercheur Freiberg: ,,Dat is niet de taak van de Bundeswehr." Doeltreffender vindt hij het vakantieverbod voor agenten en de database ,,Geweldpleger sport", met daarin de gegevens van vrijwel alle tienduizend Duitse relschoppers. Die worden voor het WK door agenten thuis gewaarschuwd om geen rotzooi te trappen.

De veiligheidscoördinator van de Bondsregering, August Hanning, zegt dat het hooliganisme zich in Engeland en Nederland bij de clubs en minder bij het nationale elftal manifesteert. ,,Vijfhonderd politieagenten uit de deelnemende landen helpen ons. In de stadions zullen snelrechters geweldplegers direct veroordelen", verkondigt de partijloze staatssecretaris Hanning (59).

De komst van de Poolse hooligans vreest de oud-directeur van de Duitse geheime dienst het meest. Hij beriep zich op een incident in een bos, afgelopen herfst in de deelstaat Brandenburg. Daar hadden 150 hooligans uit Berlijn en Polen afgesproken om elkaar de hersens in te slaan, a la Beverwijk. De Duitsers kregen een pak slaag van Europa's gevaarlijkste voetbalvandalen. De politie kwam, hoewel ze telefoons had afgeluisterd, te laat. Pas aan de grens arresteerde men de Poolse vechtersbazen. Overigens was ook Karl-Heinz E. van de partij, betrokken bij de aanslag op Daniel Nivel.

In West-Europa hebben de autoriteiten de hooliganbeweging gedetailleerd in kaart gebracht, met profielen en namenlijsten. Veel Nederlanders en Engelsen mogen deze maand het land niet verlaten. Ongeveer 2.400 Duitsers hebben een stadionverbod. Tijdens het WK geldt voor hen een meldingsplicht bij de politie. Insiders waarschuwen echter al jaren voor het gevaar uit Oost-Europa. Van de WK-deelnemers Polen, Tsjechie, Servie en Oekraine ontbreekt informatie over de hooligans vrijwel compleet, net als sociale projecten tegen geweld en racisme.

Bij de Bundesliga-clubs is het geweld daarentegen redelijk onder controle. Een fors probleem vormen de lagere Oost-Duitse divisies. Bij elke wedstrijd van BFC Dynamo uit Berlijn of Dynamo Dresden - oude topclubs in de DDR - worden duizenden ME'ers ingezet. Ook bij de Nationalmannschaft verliezen Duitse fans wel eens de controle, met als tragisch dieptepunt de zaak Daniel Nivel. Bij het WK in 1998 werd deze Franse politieagent door de beruchte BFC-fans kreupel geslagen.

De Duitse hooligans zijn opgedeeld in de drie categorieen A, B en C, waarbij de laatste soort de zwaarste relschoppers zijn. De fans van Dymamo BFC noemen zich zelf ,,categorie D". Waarom dat zo is, werd vorige week duidelijk bij de stadsderby tegen aartsvijand FC Union. Honderden fans van BFC, de aan lager wal geraakte club van voormalig Stasi-chef Erich Mielke, bestormden tijdens de wedstrijd het veld en sloegen in op de verblufte aanhangers van Union.

,,De hooligans willen hun eigen WK houden", zegt Frank Stoldt, ME'er bij de Berlijnse politie. Volgens hem trainen de Duitse hooligans, portiers, vechtsporters en Hells Angels keihard: ,,De relschoppers uit de rechtse scene noemen hun merkwaardige hobby topsport. Ze gebruiken medicamenten zoals ijsspray en middeltjes tegen reuma. Na negentig minuten voetbal eisen ze een recht op hun derde helft."

Stoldt (36) is pessimistisch over een geweldloos voetbalfeest: ,,Het zal knallen. Niet in de stadions, maar bij de openbare videoschermen, in winkelcentra en kroegen. De oudere hooligangeneratie wil nog een laatste keer vechten. Het gaat om de vraag wie de baas in de stad is."

Het Duitse weekblad Stern publiceerde onlangs een special over de militante training van de Duitse hooligans. Straf georganiseerd als Romeinse legioenen gingen fans van Dynamo Dresden en Chemnitz elkaar op een parkeerplaats te lijf. Twee minuten Fight Club met elk dertig deelnemers. Het resultaat: veertig gewonden. Het geheel werd netjes door videocamera's vastgelegd.

Ook bij veel Oost-Europese clubs is gewelddadig fascisme de regel, geen uitzondering. Bij wedstrijden wordt de Hitlergroet gebracht, de tegenstander voor jood uitgemaakt en men toont spandoeken met nazi-symbolen. Na het failliet van het communisme zijn wedstrijden in de hoogste Poolse liga uiterst gevaarlijk. ,,De laatste tien jaar zijn er bij hooligangeweld twintig mensen gestorven", licht Tamek Miedzik, woordvoerder van de beruchte voetbalvereniging Cracovia uit Krakau toe.

De oorzaak van het voetbalgeweld ziet hij in frustratie over het gebrek aan perspectieven en de armoede. ,,Het groepsgeweld geeft hen een kick, een mengeling van woede en vertier", zegt Miedzik. Ten tijde van het socialisme tolereerde de staat geen rechts-radicalisme. Na de omwenteling in 1989 sloeg de vrijheid van meningsuiting excessief naar de andere kant door. De Italiaanse voetballer Dino Baggio raakte in 1998 tijdens de wedstrijd AC Parma tegen Wisla Krakow gewond toen een knipmes naar zijn hoofd werd gesmeten.

In Krakau, de heimat van Johannes Paulus II, heerst een dodelijke rivaliteit tussen Cracovia en Wisla. Bij het overlijden van de paus spraken de twee clubs vorig jaar een wapenstilstand af. Gezamenlijk organiseerden de hooligans een kerkdienst ter ere van hun nationale idool. Maar twee weken na de verzoening sloegen ze elkaar weer met messen en bijlen de koppen in.

,,Bij veel voetbalclubs zitten de gangsters in het bestuur, andere verenigingen durven niet tegen hun gewelddadige aanhang op te treden", vertelt Michal Pol, sportjournalist van de Gazeta Wyborcza in Warschau. Twee weken terug was het weer raak in de Poolse hoofdstad. Voor het stadion van Legia Warszawa vond, zoals wel vaker, een veldslag met de ME plaats. ,,Sla de honden dood", riepen de vijfduizend fans van Legia, dat net kampioen geworden. Dat werd gevierd door het historische stadscentrum kort en klein te slaan.

,,De maat is vol", vindt Piotr Zygo, de directeur van Legia: ,,We moeten deze fans wegjagen en hun bendes elimineren. Anders zullen we ons vanaf negen juni voor ons land moeten schamen." In talloze internetfora hebben Poolse hooligans al aangekondigd dat ze de Duitsers bij de WK-derby, op 14 juni in Dortmund, mores willen leren.