BERLIJNBLOG

WK-finale 2006: Schöne Grüsse aus ... Berlijn

2006-09-11T18:28:00.000+02:00

ITALY - FRANCE (1-1, 5-3 n.v.)

De Duitse fans baalden als een stekker dat de Klinsmannschaft de finale in eigen land net had gemist. Toch zaten onze oosterburen talrijk op de tribune.

BERLIJN – Onder de 69.000 gelukkigen bij de WK-finale waren niet alleen Italiaanse tifosi en Franse fans. Er zaten namelijk merendeels Duitsers op de tribunes van het Olympisch Stadion van Berlijn dat in 1936 onder auspiciën van Adolf Hitler was neergezet.

Bijvoorbeeld Olli en Olliver uit Hamburg. Het tweetal, in de metro op weg naar de finale, draagt rode shirts waarop ,,Danke, Jungs!” staat. Zo willen de naamgenoten, die beide een vlag in het zwart-rood-geel omgeknoopt hebben, het elftal van Jürgen Klinsmann eren.

,,Via de Lotto hebben we twee kaartjes gewonnen. Ik denk dat Italië wint, die spelen constanter en zijn niet zo afhankelijk van twee topspelers”, zegt Olli Hofmann (36) met verwijzing naar Zinedine Zidane en Thierry Henry.

Bij het eindspel van de Fussballweltmeisterschaft kochten niet alle fans hun ticket via het internet. Honderden mensen lopen rond met rode kaartjes waarop ,,Elite” of ,,Prestige” staat. Skyboxen en vip-ruimtes met hapjes en sekt gingen voor 80.000 euro van de hand.

Ook de zwarte markt bloeit. Overal voor het stadion staan supporters die om kaartjes smeken. Normale zitplaatsen gaan tussen 1500 en 3000 euro van de hand. ,,Je moet wachten tot de aftrap, dan zakken de prijzen in rap tempo”, vertelt een ingewijde.

,,Ik hoopte dat Duitsland de finale zou halen”, zegt Friedhelm Gruber. De ondernemer (57) uit Liechtenstein is in de Bondsrepubliek geboren en had op goed geluk kaarten gekocht. ,,Maar Italië bleek in de halve finale fitter, daarom hebben we terecht in de verlenging verloren.”

Samen met zijn 17-jarige dochter Rena heeft Gruber in totaal voor 1140 euro tickets bij E-bay gekocht. ,,De Fifa houdt geen rekening met normale fans, die dit niet kunnen betalen. Blatter gedraagt zich alsof hij de paus is, die heeft veel te veel macht.”

De Duitse fan heeft liever een glas bier en een braadworst in de hand, dan is hij al tevreden. ,,Vandaag zijn we voor Italië, vanwege het eten, de cultuur natuurlijk en omdat je er zo fijn op vakantie kan.”

Die mening deelt Jens-Uwe Fürst uit Brandenburg niet. Hij heeft juist de Franse tricolore op zijn voorhoofd geverfd. ,,Dit is het laatste grote toernooi van de gouden generatie die het WK 1998 en het EK in 2000 won. Zidane, Barthez en Thuram zullen stoppen. Die hebben een waardig afscheid van de internationale bühne verdiend.”

Jens-Uwe (43) is des duivels dat Italië überhaupt mocht aantreden. ,,Al die corrupte clubs en spelers die de boel hebben bedrogen. Ik hoop dat ze morgen AC Milan en Juventus voor straf laten degraderen.”

Maar na een vroege goal van Zidane, de gelijkmaker van Marco Materazzi (die later van ,,Zizou” een kopstoot ontving, waarvoor de geniale Franse middenveldregisseur terecht rood kreeg) en de gemiste penalty van David Trezeguet waren de Italianen voor de vierde keer wereldkampioen.

,,Ik ben teleurgesteld. Dat mag een topper als Zidane met zo veel ervaring niet gebeuren”, vindt Oliver Rödel (43), die een t-shirt met handtekeningen van alle Duitse spelers draagt. ,,Hij weet dat een miljard mensen toekijken en dat hij een idool voor de voetbaljeugd is. Dan doe je dat soort dingen niet. Onprofessioneel.”

ROB SAVELBERG / Gepubliceerd op www.oranje.nl

Schöne Grüsse aus ... Frankfurt/Main

2006-09-11T18:15:00.000+02:00

Het compromisloze concept van ,,Aanvalluh!” is voorbij, vermoeden buitenlandse journalisten. Van Basten is volgens hen als coach net zo’n koele kikker als toen hij zelf nog topschutter was.

FRANKFURT – ,,Ohne Holland, fahren wir nach Berlin!”, zongen de talrijke Duitse fans in het Waldstadion. Dat was een beetje voorbarig. Want Oranje is ongeslagen door de eerste ronde in de ,,poule des doods” gekomen. De laatste wedstrijd in groep C, tegen titelfavoriet Argentinië, eindigde echter roemloos (0-0).

De weinig inspirerende wedstrijd bood buitenlandse journalisten de gelegenheid Oranje van een andere kant te leren kennen. Verdedigend, zonder dominant voetbal en creatieve inspiratie. Sven Flohr van Die Welt am Sonntag was verbijsterd toen Van der Sar na afloop in de mixed zone zei dat Nederland zich goed ontwikkelt.

,,Zondag zal het voor jullie in de knock-out-wedstrijd tegen Portugal erop of eronder zijn. In elk geval heeft Van Basten laten zien dat Holland uitermate moeilijk te verslaan is”, meent collega Peter Wenzel (47). Hij is verslaggever voor Europa’s grootste boulevardblad Bildzeitung.

De sportreporter wijst erop dat het compromisloze concept ,,Aanvalluh!” toch tot de geschiedenis behoort. Wenzel weet dat de offensieve en attractieve speelwijze van Van Basten in diens contract is vastgelegd: ,,Holland laat eindelijk zien dat het ook kan verdedigen”, aldus de Duitser.

Van Basten zei kort voor middernacht bij de persconferentie, in de catacomben van het stadion van Bundesligaclub Eintracht Frankfurt, best tevreden te zijn. Zeven punten uit drie wedstrijden. De meeste buitenlandse collega’s vinden dat eigenlijk ook een prima resultaat.

,,Maar jullie team heeft laten zien dat ze niet zo’n sterke selectie hebben als de Argentijnen”, meent Stefan Hermanns van de Berlijnse Tagesspiegel. Nederland had vanwege vijf gele kaarten het halve elftal omgegooid. Hermanns: ,,Sterren als Arjen Robben, Giovanni van Bronckhorst en Mark van Bommel stonden niet in dit veredelde B-team.”

Pure berekening. Marco van Basten: ,,Nu nog vier finales, daar mogen we geen foutjes maken”, zei de oud-speler van Ajax en AC Milan nuchter. Voor hem maakt het niet uit wie de volgende tegenstander is. Filosofisch: ,,Het loopt zoals het loopt.” Het gegoochel met zijn selectie becommentarieerde Van Basten met een beroep op het verstand: ,,We moesten de volgende ronde halen.”

Typisch Van Basten. ,,Die is cool als een killer. Nu spelen de Nederlanders Italiaanser als de Italianen”, vindt Gert Zimmermann, columnist bij de Dresdner Morgenpost. Hij is ook radioverslaggever bij MDR-Sachsen en vanwege zijn ongebroken enthousiasme een legende bij zijn luisteraars. ,,Zimmi houdt de bal vlak: ,,Jullie verdediging was niet al te sterk, maar ook weer geen Hollandse gatenkaas.

Dan komen Boris Becker en Stefan Effenberg met grote stappen voorbij. De twee oud-sporters zijn de lievelingen van de Duitse yellow press maar worden door Luis Fliguer niet opgemerkt. Deze jonge Argentijnse journalist is namelijk een beetje moe. Gelukkig heeft hij vanwege de verschillende tijdzones niet zoveel stress als zijn Europese collega’s.

Fliguer draagt een blauw-wit-gestreept Argentinië-shirt uit Buenos Aires. Of zijn objectiviteit met zijn voorkeur voor de Latijn-Amerikanen niet in het geding komt? ,,Nee. Voor mij als Argentijn betekent voetbal alles. Fliguer (24) herhaalt de heroïsche strijdkreet uit het stadion. ,,Oh, Argentina es un sentimiento, no puedo parar, olé, olé, olé!” (,,Oh, Argentinië is een gevoel dat ik niet kan stoppen, olé, olé, olé!”

ROB SAVELBERG / Gepubliceerd op www.oranje.nl

Schöne Grüsse aus ... de mixed zone in Stuttgart

2006-09-11T18:06:00.000+02:00

NEDERLAND - IVOORKUST (2-1)

STUTTGART - Het is knap benauwd in de Mixed Zone. Broeierig heet, op deze bijzonder spannende avond in de catacomben van het Daimler-Stadion in Stuttgart. Direct na de wedstrijd reppen de journalisten van de perstribune naar beneden, om met de spelers te praten.

De Nederlandse collegae blijven loeren voor de ingang en wachten uitsluitend op de Hollandse jongens. Sommigen van hen kijken tussendoor naar de persconferentie, die in een ander zaaltje onder de strenge regie van de Fifa plaatsvindt. Een Hollandse sportreporter heeft het beste overzicht. Hij is 2 meter 11 groot en krijgt zijn microfoon het dichtste bij de spelers.

Dan druppelen de spelers binnen. Eerst de verliezers. Arouna Kone van PSV wil wel even praten. De man met het geblondeerde kapsel is duidelijk teleurgesteld over het verlies (2-1) tegen de mannen van Van Basten: ,,We hadden nog meer concentratie nodig”, zegt hij in het Frans, de voertaal van Ivoorkust.

Even later komt superster Didier Drogba voorbij aan de witte panelen in de Mixed Zone, die er net zo klinisch uitziet als de transitiezone op een vliegveld. Drogba lijkt op de rapper LL Cool J, met zijn scheve hoedje. Hij is nors en wil eigenlijk niks zeggen.

Maar als dertig Afrikanen beginnen te schreeuwen ze erkent de speler van FC Chelsea: ,,Ik ben waanzinnig gefrusteerd. Net als tegen Argentinië keken we tegen een achterstand aan. We hadden kansen zat om gelijk te maken. Dat is het verschil met de echt goede ploegen.”

Zeshonderd schrijvende journalisten waren aangemeld voor de wedstrijd van Oranje tegen Ivoorkust. Slechts een klein percentage van hen kreeg van de Fifa een supplementary acces device (SAD), waarmee je toegang krijgt tot de mixed zone.

Dan volgen de helden van de avond. Rafael van der Vaart spreekt behoorlijk Duits, Van Nistelrooy Engels en Van der Sar vloeiend Italiaans. De HSV-middenvelder speelt zijn eerste interland sinds drie maanden: ,,De volgende wedstrijd wil ik in de basis beginnen.”

Van der Vaart, met slechts een klein tasje in de hand, geeft monter toe dat Oranje door het oog van de naald is gekropen. ,,Een beetje zoals Lucky Ajax. We hebben zes punten uit twee wedstrijden. Dat is een top resultaat.” De goalgetter uit Hamburg lacht als hij hoort dat sommige Duitse fans in het stadion ,,Ohne Holland fahren wir nach Berlin” zongen. ,,Dat lijkt me een beetje voorbarig.”

Van Nistelrooy blijft ondanks alle aandacht en aandringende journalisten rustig. De spits houdt zijn handen ontspannen over elkaar. ,,Nu gaat het tegen Argentinië om de eerste plek. Zij zijn de topfavorieten.”

Sommige journalisten schrijven quotes van elkaar over. Men helpt elkaar. Iedereen heeft een dicteerapparaatje, een telefoon met mp3-player of een minidisc. ,,Boula, hast du kurz?”, roepen journalisten uit Hamburg naar Boulahrouz. Ze feliciteren de verdediger van HSV uitbundig met het bereiken van de tweede ronde. ,,Ik ben opgelucht over dit resultaat.”

,,Dit werk is leuker dan ik ooit verwachtte”, meent Kees Jansma, ex-coryfee van Studio Sport. ,,Nu ben ik intermediair tussen spelers en pers. Ik kan je vertellen dat dit WK spannender is dan tv-maken.” De oud-commentator spoort de spelers vriendelijk maar beslist aan om op te schieten.

Dan klapt Kees Jansma een paar maal in zijn handen. De pers-chef van Oranje roept de jongens bij elkaar, want de bus wacht buiten. En een dozijn televisiecamera’s. En natuurlijk een feestje, want de kwalificatie voor de kwartfinale is bereikt.

ROB SAVELBERG / gepubliceerd op www.oranje.nl

Schöne Grüsse aus ... Neurenberg

2006-06-18T18:21:00.000+02:00

Portugal - Nederland (1-0)

Dirk Kuyt: Een schoenlengte tekort

NEURENBERG – ,,Dirk, wat ging er mis?“ Dirk Kuyt twijfelt een ogenblik. De teleurstelling van Feyenoords centrumspits valt duidelijk van zijn gezicht af te lezen. ,,Ik kwam een klein stukje te kort”, zegt de blonde aanvaller. ,,Een decimeter misschien, een voetlengte, wie zal het zeggen.”

De spits van Feyenoord kijkt naar beneden. Naar zijn rechtervoet, waarmee hij de Portugese keeper Ricardo had kunnen verschalken. ,,Ik dacht: Dit is mijn moment.” Kuyt weet dat hij aan de Krimi in het Frankenstadion een positieve draai kon geven. Maar hij treuzelde net iets te lang met zijn actie.

Kuyt is na de uitschakeling van Oranje in Neurenberg fris gedouched. Tientallen journalisten verdringen zich om wisselspeler Ruud Van Nistelrooy. Iedereen duwt hem microfoons, mp3-players en dicteerapparaatjes onder de mond. Daarom kijkt niemand naar Kuyt.

Terwijl de 25-jarige spits uit Rotterdam, en niet de getergde sterspeler van Manchester United vanavond voor Sturm und Drang zorgde. Voor ’t eerst stond Kuyt in de basis, nadat Van Nistelrooy in de voorronde van het WK teleurstelde.

,,Ruud is super. Zowel als mens maar ook als speler. Voor de wedstrijd heeft hij me succes gewenst.” Van Nistelrooy gaf later toe dat hij in gedachten Kuyts kans al als doelpunt had geteld.

Na de nederlaag tegen Portugal kijkt Kuyt ongelovig. ,,Eigenlijk was dit mijn dag. We hebben een unieke kans laten liggen. Iedereen zat totaal kapot in de kleedkamer.” Zijn blauwe ogen staren vragend in de verte.

,,Dan speel je zo’n mooi toernooi. En voor je het weet lig je eruit. Het ergste wat er is. Maar dat is voetbal.” Een waarheid als een klok. Kuyt: ,,We hadden een heel hecht vertrouwen in de ploeg. En dan zo’n pech dat je de kansen niet afmaakt.” Cruyffiaans: ,,Als je geen doelpunten maakt kun je ook niet winnen.”

Het is zweten geblazen in de mixed zone. Honderden journalisten, voornamelijk mannen, houden de spelers zo lang als mogelijk aan de praat. Ook enkele vrouwen zijn aanwezig. Ze zijn net zo opdringerig als hun mannelijke collega’s. Een dame van de Duitse ARD-radio zet haar borsten in om ook een woordje van Kuyt te verstaan.

,,We hebben lekker gespeeld, maar ik ben niet tevreden, hoor.” Over zijn eigen prestatie is Kuyt kort. ,,Het was niet genoeg.” De voetballer geeft toe dat een droom in duigen is gevallen. ,,Eigenlijk was het WK voor mij vandaag begonnen.”

Dan geeft hij zijn ongezouten mening over de Russische referee Ivanov. Die deelde zestien gele kaarten uit, waarvan vier rode. ,,Dat was niet wat je gewend bent. Voor elke overtreding trok hij een kaart. Te zot voor woorden. Maar dat gebeurt bij een WK.”

Dan de geruchten over zijn eigen toekomst: ,,Daarover denk ik niet. De komende dagen moet ik nog bijkomen. En eerst wil ik mijn familie zien. Daarna kan ik verder kijken. Het is mijn droom in Engeland te spelen. Maar het zou niet verstandig zijn om te vertellen waar.” Kuyt kent de geruchten over zijn overstap naar een Engelse topclub.

Wie wordt er wereldkampioen? ,,Ach, dat kan me nu niets meer schelen.” Kuyt vertrekt richting de wachtende spelersbus. Maar de sympathieke spits komt toch nog even terug voor een handtekening op de wedstrijdticket. Daarmee maakt hij een jeugdige fan in Nederland gelukkig.

ROB SAVELBERG / Gepubliceerd op www.oranje.nl

Schöne Grüsse aus Leipzig

2006-06-13T12:43:00.000+02:00

Leipzig - Oranje is duidelijk in de meerderheid, deze hete zondag in het Zentralstadion. ,,Wat zijn er weinig Servische fans gekomen", klaagt Mladen Stojovic, sportreporter bij de krant Vijesti uit Podgorica. ,,Normale Serviërs kunnen zich de lange reis en de dure tickets niet veroorloven. En de geluksvogels die geld genoeg voor een ticket hebben, kijken liever in het mondaine München of het swingende Berlijn."

Inderdaad zijn er in het gloednieuwe stadion van Leipzig, waar geen enkele topclub speelt, nog zesduizend stoeltjes leeg gebleven. Toch is het ,,,Ja te volim, Srbijo!" (,,Ik hou van je, Servië!") minstens zo krachtig als het ,,Hup Holland, hup!"

Mladen Stojovic is geen liefhebber van het sterke chauvinisme in Servië. De 37-jarige sportjournalist schrijft weliswaar over het beroemde Rode Ster Belgrado, de stad waar hij ook woont. Maar hij is Montenegrijn en keert na de recente afsplitsing van zijn land terug naar Podgorica.

Dan begint de wedstrijd. Vanaf de perstribune verklaart Stojovic de Servische tactiek: ,,Catenaccio in het kwadraat. Als we willen kunnen we eeuwig op de nul spelen. Als stormram in de tweede helft zal de boomlange Nikola Zigic erin komen. Die reus van twee meter zal het de onervarene Nederlandse verdediging knap lastig maken."

Maar Stojovic geeft toe dat ,,de Nederlandse aanval onze ultieme nachtmerrie is". Ook al viel Van Nistelrooy wat tegen, van de wervelende Arjan Robben ben ik zeer gecharmeerd." Toen de sterspeler van Chelsea na achttien minuten voor het eerste doelpunt tekende, greep de Montenegrijn naar zijn hoofd en vloekte luidkeels: ,,Een grote inschattingsfout van onze verdedigers. De pijlsnelle Robben is een echte killer."

In zijn notitieboekje had Stojovic, een vriendelijke man met donkere bril, de voorafgaande wedstrijden tegen Oranje genoteerd. Tweemaal werd verloren: Bij het WK 1998 in Frankrijk (1-2) en twee jaar later bij het EK (1-6). ,,Het is bitter, de laatste dertig jaar konden we niet winnen."

Vanuit de nok van het Zentralstadion oordeelt Stojovic dat Nederland weliswaar sterk is, maar tegen ploegen als Brazilië en Italië weinig kans maakt. ,,Jullie defensie is geen wereldklasse en oranje laat teveel kansen ombenut."

Dit jaar reist de voormalige soldaat voor het eerst met het mediacircus mee. Stojovic is een van de circa 15.000 geaccrediteerde journalisten. Het sportjournaille reist deze maand kriskras door Duitsland. Op de stations worden ze in bussen gepropt en in de stadions weer afgeleverd.

Daar moeten ze per wedstrijd hun tickets afhalen en hopen op mogelijke SAD's. Met deze begeerde ,,Supplementary Acces Devices" kun je na afloop naar de persconferentie of naar de ,,Mixed Zone". Daar geven spelers na de douche korte interviewtjes aan de wachtende journalisten.

In een zaaltje in de catacomben zitten Marco Van Basten en zijn Servische collega Illja Petkovic. Dan komt Arjen Robben komt er ook nog bij. Hij is gevlijd met de titel ,,man of the match", maar belangrijker is voor de nuchtere Nederlander dat de belangrijke eerste wedstrijd werd gewonnen.

Stojovic zucht een beetje: ,,In onze kwalificatiepoule hebben we niet verloren en slechts een tegendoelpunt gehad. Maar vandaag waren we te voorzichtig. Servië-Montenegro wilde behoudend beginnen. Nu moeten we tegen Argentinië en Ivoorkust winnen." Een haast onmogelijke opgave.

Van Basten gaf goudeerlijk toe, dat zijn elftal ,,lucky in Leipzig" was, precies de quote die Stojovic wilde horen. Dan vertrekt hij en dicteert in de bus zijn artikel naar Podgorica - ouderwets per telefoon.

Rob Savelberg

Voor voetbalplaatjes ben je nooit te oud

2006-06-13T12:19:00.000+02:00

MüNCHEN - Midden op de historische Marienplatz, tussen duizenden voetbalfans in de Beierse hoofdstad, zitten twee volwassen kerels op de grond. Ze zijn driftig bezig hun Panini-plaatjes te ruilen. De twee Duitsers, afkomstig uit Düsseldorf, trekken zich niks aan van de hossende en zingende massa om hen heen.

,,Als twaalfjarig jongetje heb ik al voetbalplaatjes verzameld", zegt Nils (33), die tegen de felle zon een grote zomerhoed draagt. Het WK in Mexico en Euro 88 in eigen land, dat waren hoogtepunten uit zijn jeugd. En natuurlijk de wereldtitel in 1990, ,,maar toen hadden we nog topspelers als Lothar Matthäus, Jürgen Kohler en Rudi Völler".

Op de dag dat de Bondsrepubliek tegen Costa Rica het WK opent en met 4-2 wint, stopt Nils zijn idool Jens Lehmann in zijn plakboek. ,,Eigenlijk was Oliver Kahn de nummer een in het Duitse goal, maar die viel in ongenade bij coach Klinsmann. Daarna heeft Panini het plaatje van Lehmann bliksemsnel laten nadrukken", aldus Nils, een vriendelijke sportleraar.

Samen met zijn vriend Stipe heeft hij geen kaarten kunnen krijgen voor de WK-wedstrijd in de futuristische Allianz-Arena van recordkampioen FC Bayern München. Op de zwarte markt werden voor de begeerde tickets op vrijdag zeshonderd euro gevraagd.

Daarom zitten de twee Duitse supporters voor een groot videoscherm op de Marienplatz en lachen om hun uit de hand gelopen vrijetijdsbesteding. Nils: ,,Vroeger kreeg ik tien Mark zakgeld per maand. Dat maakte ik helemaal op aan voetbalplaatjes. Nu heb ik met mijn vrienden besloten dat we weer verzamelen."

De hobby heeft voor de twee vrienden duidelijke pluspunten. ,,Zo leren we de verschillende teams en spelers beter kennen dan op televisie, waar je alle informatie direct weer vergeet. Een ander voordeel is dat mensen op straat en in cafes met je in het gesprek komen. Voetbal verbroedert."

München viert feest als Duitsland ongeslagen, maar met twee tegengoals, uit het duel met voetbaldwerg Costa Rica komt. De eerste hindernis op weg naar de finale is genomen.

,,Het was me liever dat de openingswedstrijd in Berlijn was", zucht Stipe. De barman woont namelijk in de hippe Duitse metropool en heeft niet zoveel met München, dat hem te conservatief is. ,,Maar omdat Franz Beckenbauer het WK naar Duitsland haalde kregen de brabbelende Beieren de ouverture. Logisch, want der Kaiser komt hiervandaan. Als wisselgeld heeft Berlijn de finale gekregen", lacht Stipe, terwijl hij een grote slok van zijn bier neemt.

Dan neemt de grote kerel een roze toverstaf in de hand: ,,Je mag een wens doen", zegt Stipe tegen Nils. Op dat moment schreeuwt het publiek ,,Berlin, Berlin, wir fahren nach Berlin!". Die Mannschaft in de finale, dat scenario bevalt Nils wel.

Maar voorlopig blijft het nog bij dromen. Bijvoorbeeld welk team in het Panini-boek het eerste vol is. ,,Ik ben elke keer weer nerveus als ik een pakje met plaatjes open. Gelukkig heb ik tegenwoordig meer geld dan vroeger", oordeelt Nils.

Stipe vertelt dat hij vaak vaders ziet die Panini-plaatjes voor hun zoontjes kopen. ,,Maar die hebben het te druk met PlayStation. Eigenlijk sparen ze stiekem zelf", vermoedt de Duitser, die een omgekeerde voetbal op zijn hoofd draagt. ,,Ken je trouwens die mop over wat een Hollander doet als hij Weltmeister is geworden?", vraagt Stipe. Zonder het antwoord af te wachten zegt hij: ,,De kaaskop juicht, drinkt een Heineken en doet dan de PlayStation uit."

Rob Savelberg

Flitsende ouverture

2006-06-09T12:36:00.000+02:00

De spectaculaire openingswedstrijd Duitsland-Costa Rica (4-2) was een feest in dubbel opzicht: München presenteerde zich als gastheer van zijn beste kant en Klinsmanns elftal zorgde voor een waar doelpuntenfestijn.

Rob Savelberg

MüNCHEN, 9 juni 2006 - De Beierse hoofdstad was een trotse gastheer, afgelopen vrijdag bij de opening van het Wereldkampioenschap Voetbal in Duitsland. Al uren voor de wedstrijd zongen en dansten de fans van die Mannschaft gezamenlijk met roodblauwe aanhangers van Costa Rica. Op de historische Marienplatz was de stemming rond het middaguur al opperbest. ,,Het bevalt me hier goed. Vriendelijke en goed opgeleide mensen, die in een ontwikkeld land met veel Autobahnen wonen", was het afgewogen oordeel van Latijn-Amerikaan Marco Fishmen (33) uit San Jose.

Veel Duitse fans hebben hoge verwachtingen van hun team. Zoals Matthias en Andre uit Erfurt, die voor dag en dauw de trein naar het zuiden namen. ,,Wij zijn een toernooiploeg. Vier jaar geleden dacht ook niemand dat we de finale zouden halen", zegt Matthias, een forse man met zwart-wit DFB-tricot, terwijl hij een grote slok van zijn bier neemt.

Hij vermoedt echter dat de titel er dit jaar niet inzit: ..We hebben nauwelijks spelers die succesvol in het buitenland zijn. Bij het WK 1990 in Italie hadden we nog Rudi Völler en Jörgen Köhler, Lothar Matthäus en Andy Möller, en niet te vergeten Andreas Brehme en Jürgen Klinsmann. Nu heeft alleen Jens Lehmann internationale ervaring."

Toch blijven de Duitse fans optimistisch over de lange weg naar de eindstrijd: ,,Berlin, Berlin, wir fahren nach Berlin!", juichen ze al lang voordat de wedstrijd begint. In de metro van München is het dringen geblazen. Van top tot teen met Duitse vlaggen, sjaals, schmink en bonte voetbalshirts uitgedoste supporters roepen vrolijk: ,,En wie niet zingt, die is voor Hol-land!"

München, de ,,heimelijke hoofdstad van Duitsland" had de ouverture van Berlijn afgesnoept. Maar de futuristische Allianz-Arena van recordkampioen FC Bayern mag er dan ook wezen. Het stadion (bijnaam ,,ufo") kostte de lieve som van 340 miljoen euro. Toch waren afgelopen vrijdag niet alle stoeltjes bezet - omdat vele sponsoren hun kaartencontingent niet verbruikten.

Bij de pompeuze openingsceremonie van de Oostenrijkse choreograaf Andre Heller droegen Beierse Dirndl's en mannen met de zo typische jagershoedjes de vlaggen van alle deelnemende landen het stadion in. Zelfs de Bildzeitung vond de dominantie van de Beierse klederdracht wat ver gaan: ,,Die Welt zu Gast bei Lederhosen", kopte het blad cynisch.

Omdat Franz Beckenbauer, voetballegende en organisator van dit WK, van de eigengereide Fifa-chef Josef Blatter niet tot het publiek mocht spreken, deed de Bondspresident de openingsspeech: ,,Jetzt geht's endlich los! We verheugen ons op voetbal, voetbal en nog eens voetbal", aldus Horst Köhler.

Beckenbauer, de ongekroonde keizer van Duitsland, glimlachte. Als speler was hij in de finale van 1974 tegen de Nederlanders succesvol en ook in 1990, als coach tijdens het WK in Italie. Nu is het weer zestien jaar na dato en hoopt hij stiekem op zijn persoonlijke trilogie.

,,Wahnsinn, we hebben de beste plaatsen!", roept Wolfgang Stephani, die samen met zijn vriend Stefan Mang op de eerste rij, direct aan de grasmat zit. Eigenlijk heeft het tweetal uit Passau kaarten voor de bovenste ring, maar de jongens zijn langs de stewards brutaal op de perstribune gaan zitten. ,,Kijk, daar komt Pele", wijst Wolfgang naar de Braziliaanse voetbalgod, tot hij topmodel Claudia Schiffer met de gouden wereldbeker ziet. Dan dwalen zijn ogen ineens de andere richting op.

De twee 27-jarige jongens hadden hun kaarten per internet gekocht. Buiten, op de zwarte markt voor het stadion, waren de prijzen voor een ticket tot zeshonderd euro gestegen. Want met een geldige doktersverklaring konden de kaartjes op naam toch nog doorverkocht worden.

Wolfgang en Stefan juichen als hun idolen op enkele meters afstand het veld voor de warming up betreden. Ze zijn de koning te rijk. Eerst komt doelman Jens Lehmann uit de cabine gerend. Het publiek begroet hem met daverend applaus. Zijn in ongenade gevallen concurrent Oliver Kahn wandelt nors de grasmat op en begroet eerst de terreinknecht. ,,De titaan" heeft zichtbaar moeite om de tweede viool te spelen.

Dan begint de wedstrijd. Na zes minuten maakt de kleine Philipp Lahm een kapbeweging, schiet de bal in de kruising en maakt zo het prachtige eerste doelpunt van het toernooi. Zelfs de geblesseerde Michael Ballack valt zijn coach Klinsmann juichend in de armen. Vergeten was het raadselachtige letsel dat de Duitse aanvoerder had doen uitvallen. Men verweet de sterspeler van FC Chelsea dat hij zijn pijn te lichtvaardig beoordeeld en zo zijn elftal gedupeerd had.

Enkele minuten later volgt de eerste domper. Costa Rica maakt via spits Paulo Wanchope de gelijkmaker. ,,Scheisse", vloekt Stefan Mang, en laat zijn Duitse vlag naar beneden hangen. De redding komt van Miroslav Klose. De goalgetter van Werder Bremen schiet nummer twee en drie erin. Maar weer antwoordt de gevaarlijke Wanchope (3-2). Vlak voor tijd maakt Torsten Frings de bevrijdende treffer met een schot van dertig meter.

München viert uitbundig feest als Duitsland ongeslagen, maar met twee tegengoals uit het duel met voetbaldwerg Costa Rica komt. ,,De eerste hindernis op weg naar de finale is genomen. Maar de verdediging is belabberd", oordeelt voetbalfan Stefan. Hij vreest dat ,,teams van een ander kaliber de zwakke plekken genadeloos zullen uitbuiten. ,,Schau'n wir mal", zou Franz Beckenbauer zeggen.

Wachten op de derde helft

2006-06-01T15:55:00.000+02:00

Het WK voetbal in Duitsland zal niet alleen een sportief en commercieel hoogtepunt worden. Ook duizenden hooligans popelen om hun eigen wereldkampioenschap te spelen. De Duitse organisatoren vrezen vooral de beruchte Poolse relschoppers.

tekst Rob Savelberg

BERLIJN - Anti-Duitse sentimenten zijn ook zestig jaar na de Tweede Wereldoorlog nog springlevend in Polen, een land waarin de huidige rechtse regering met een campagne tegen Berlijn aan de macht kwam. Veel Poolse hooligans gebruiken echter graag symbolen uit het Derde Rijk, dragen T-shirts met ,,88", de initialen die staan voor ,,Heil Hitler", of met ,,Combat 18", een verwijzing naar de nationaal-socialistische dictator.

Een week voor het WK is Duitsland op zijn qui-vive. Niet alleen vanwege een mogelijke terroristische aanslag of de onverwachte komst van de Iraanse president als deze zijn land toch wil aanmoedigen, maar vooral voor een mogelijke invasie van de circa 20.000 Poolse hooligans. Die hebben op websites al een veldslag verkondigd, op de chique boulevard Unter den Linden.

,,Wij staan voor de grootste krachtproef sinds de Tweede Wereldoorlog", zegt Konrad Freiberg, voorzitter van de Duitse politievakbond. Het aanstaande wereldkampioenschap voetbal zal de Duitse autoriteiten een maand lang parten spelen. Daarbij wordt niets aan het toeval overgelaten, want de Bondsrepubliek wil, voor het oog van miljarden mensen wereldwijd, een perfecte gastheer zijn.

De openbare veiligheid baart de meeste kopzorgen. De opening van het hypermoderne centraal station trok vorige week in Berlijn honderdduizenden bezoekers, waaronder een dronken jongeman (16), die na afloop met zijn mes 36 mensen neerstak. ,,Tegenover zulke gekken staan wij machteloos", luidde het eensluidende oordeel van politie en politiek.

De ultieme nachtmerrie van Franz Beckenbauer, baas van het Duitse organisatiecomite, zijn beschonken voetbalsupporters die door het lint gaan. Gevaarlijke plekken zijn de public viewings, waar supporters aller landen op videoschermen de WK-wedstrijden bekijken. Maar van alcoholvrij bier willen onze oosterburen niks weten.

Het officiele motto van dit WK luidt ,,Die Welt zu Gast bei Freunden" - maar niet alle buitenlanders zijn in Duitsland zo welkom als de Wereldvoetbalbond Fifa doet geloven. In Potsdam werd een maand geleden een Ethiopische ingenieur door rechts-radicalen in coma geslagen. Daarop brak een heftige discussie over no-go-area's in de voormalige DDR uit. Bijna dagelijks worden buitenlanders in Oost-Duitsland mishandeld.

De Duitse neonazipartij NPD wil het WK als uithangbord benutten. ,,We hebben geen mankracht als zij tijdens het WK mogen demonstreren", waarschuwt voorzitter Freiberg (54) van de Duitse politievakbond. Extreemrechts wil in verschillende WK-steden provoceren, onder meer in het Oost-Duitse Leipzig. Daar speelt Angola op 21 juni tegen Iran. De NPD is erg gecharmeerd van Mahmud Ahmadinedschad, omdat de Iraanse president de Holocaust heeft ontkend.

Vanwege het risico van voetbalgeweld in een staat met negen buurlanden wil Wolfgang Schäuble, minister van Binnenlandse Zaken, het leger inzetten om te assisteren. ,,Klinkklare onzin", zegt oud-rechercheur Freiberg: ,,Dat is niet de taak van de Bundeswehr." Doeltreffender vindt hij het vakantieverbod voor agenten en de database ,,Geweldpleger sport", met daarin de gegevens van vrijwel alle tienduizend Duitse relschoppers. Die worden voor het WK door agenten thuis gewaarschuwd om geen rotzooi te trappen.

De veiligheidscoördinator van de Bondsregering, August Hanning, zegt dat het hooliganisme zich in Engeland en Nederland bij de clubs en minder bij het nationale elftal manifesteert. ,,Vijfhonderd politieagenten uit de deelnemende landen helpen ons. In de stadions zullen snelrechters geweldplegers direct veroordelen", verkondigt de partijloze staatssecretaris Hanning (59).

De komst van de Poolse hooligans vreest de oud-directeur van de Duitse geheime dienst het meest. Hij beriep zich op een incident in een bos, afgelopen herfst in de deelstaat Brandenburg. Daar hadden 150 hooligans uit Berlijn en Polen afgesproken om elkaar de hersens in te slaan, a la Beverwijk. De Duitsers kregen een pak slaag van Europa's gevaarlijkste voetbalvandalen. De politie kwam, hoewel ze telefoons had afgeluisterd, te laat. Pas aan de grens arresteerde men de Poolse vechtersbazen. Overigens was ook Karl-Heinz E. van de partij, betrokken bij de aanslag op Daniel Nivel.

In West-Europa hebben de autoriteiten de hooliganbeweging gedetailleerd in kaart gebracht, met profielen en namenlijsten. Veel Nederlanders en Engelsen mogen deze maand het land niet verlaten. Ongeveer 2.400 Duitsers hebben een stadionverbod. Tijdens het WK geldt voor hen een meldingsplicht bij de politie. Insiders waarschuwen echter al jaren voor het gevaar uit Oost-Europa. Van de WK-deelnemers Polen, Tsjechie, Servie en Oekraine ontbreekt informatie over de hooligans vrijwel compleet, net als sociale projecten tegen geweld en racisme.

Bij de Bundesliga-clubs is het geweld daarentegen redelijk onder controle. Een fors probleem vormen de lagere Oost-Duitse divisies. Bij elke wedstrijd van BFC Dynamo uit Berlijn of Dynamo Dresden - oude topclubs in de DDR - worden duizenden ME'ers ingezet. Ook bij de Nationalmannschaft verliezen Duitse fans wel eens de controle, met als tragisch dieptepunt de zaak Daniel Nivel. Bij het WK in 1998 werd deze Franse politieagent door de beruchte BFC-fans kreupel geslagen.

De Duitse hooligans zijn opgedeeld in de drie categorieen A, B en C, waarbij de laatste soort de zwaarste relschoppers zijn. De fans van Dymamo BFC noemen zich zelf ,,categorie D". Waarom dat zo is, werd vorige week duidelijk bij de stadsderby tegen aartsvijand FC Union. Honderden fans van BFC, de aan lager wal geraakte club van voormalig Stasi-chef Erich Mielke, bestormden tijdens de wedstrijd het veld en sloegen in op de verblufte aanhangers van Union.

,,De hooligans willen hun eigen WK houden", zegt Frank Stoldt, ME'er bij de Berlijnse politie. Volgens hem trainen de Duitse hooligans, portiers, vechtsporters en Hells Angels keihard: ,,De relschoppers uit de rechtse scene noemen hun merkwaardige hobby topsport. Ze gebruiken medicamenten zoals ijsspray en middeltjes tegen reuma. Na negentig minuten voetbal eisen ze een recht op hun derde helft."

Stoldt (36) is pessimistisch over een geweldloos voetbalfeest: ,,Het zal knallen. Niet in de stadions, maar bij de openbare videoschermen, in winkelcentra en kroegen. De oudere hooligangeneratie wil nog een laatste keer vechten. Het gaat om de vraag wie de baas in de stad is."

Het Duitse weekblad Stern publiceerde onlangs een special over de militante training van de Duitse hooligans. Straf georganiseerd als Romeinse legioenen gingen fans van Dynamo Dresden en Chemnitz elkaar op een parkeerplaats te lijf. Twee minuten Fight Club met elk dertig deelnemers. Het resultaat: veertig gewonden. Het geheel werd netjes door videocamera's vastgelegd.

Ook bij veel Oost-Europese clubs is gewelddadig fascisme de regel, geen uitzondering. Bij wedstrijden wordt de Hitlergroet gebracht, de tegenstander voor jood uitgemaakt en men toont spandoeken met nazi-symbolen. Na het failliet van het communisme zijn wedstrijden in de hoogste Poolse liga uiterst gevaarlijk. ,,De laatste tien jaar zijn er bij hooligangeweld twintig mensen gestorven", licht Tamek Miedzik, woordvoerder van de beruchte voetbalvereniging Cracovia uit Krakau toe.

De oorzaak van het voetbalgeweld ziet hij in frustratie over het gebrek aan perspectieven en de armoede. ,,Het groepsgeweld geeft hen een kick, een mengeling van woede en vertier", zegt Miedzik. Ten tijde van het socialisme tolereerde de staat geen rechts-radicalisme. Na de omwenteling in 1989 sloeg de vrijheid van meningsuiting excessief naar de andere kant door. De Italiaanse voetballer Dino Baggio raakte in 1998 tijdens de wedstrijd AC Parma tegen Wisla Krakow gewond toen een knipmes naar zijn hoofd werd gesmeten.

In Krakau, de heimat van Johannes Paulus II, heerst een dodelijke rivaliteit tussen Cracovia en Wisla. Bij het overlijden van de paus spraken de twee clubs vorig jaar een wapenstilstand af. Gezamenlijk organiseerden de hooligans een kerkdienst ter ere van hun nationale idool. Maar twee weken na de verzoening sloegen ze elkaar weer met messen en bijlen de koppen in.

,,Bij veel voetbalclubs zitten de gangsters in het bestuur, andere verenigingen durven niet tegen hun gewelddadige aanhang op te treden", vertelt Michal Pol, sportjournalist van de Gazeta Wyborcza in Warschau. Twee weken terug was het weer raak in de Poolse hoofdstad. Voor het stadion van Legia Warszawa vond, zoals wel vaker, een veldslag met de ME plaats. ,,Sla de honden dood", riepen de vijfduizend fans van Legia, dat net kampioen geworden. Dat werd gevierd door het historische stadscentrum kort en klein te slaan.

,,De maat is vol", vindt Piotr Zygo, de directeur van Legia: ,,We moeten deze fans wegjagen en hun bendes elimineren. Anders zullen we ons vanaf negen juni voor ons land moeten schamen." In talloze internetfora hebben Poolse hooligans al aangekondigd dat ze de Duitsers bij de WK-derby, op 14 juni in Dortmund, mores willen leren.

Noordrijn-Westfalen wil af van hoofddoek

2006-06-01T15:48:00.000+02:00

De Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen verbiedt leraressen op school een hoofddoek te dragen. Dat besloot het parlement in Düsseldorf deze week.

door Rob Savelberg

BERLIJN - Islamitische leraressen mogen geen hoofddoekjes meer dragen op openbare scholen in Noordrijn-Westfalen (NRW), de Duitse deelstaat die aan Nederland grenst. Dit besloot de Landdag in Düsseldorf deze week.

Het wetsvoorstel over het hoofddoekverbod wordt gesteund door de regerende coalitie van de christen-democratische CDU en de liberale FDP. De woordvoerder van de CDU-fractie, Ilka Keller, zei dat de nieuwe wet de scheiding tussen kerk en staat zal respecteren. Voor de FDP is de hoofddoek ,,een wereldwijd bekend symbool van islamitisch fanatisme".

De oppositiepartijen SPD en de Groenen waren strikt tegen het verbod op hoofddoekjes. De sociaal-democraat Thomas Statko wees er tijdens het parlementaire debat in Düsseldorf op dat slechts twintig op 100.000 leraressen een hoofddoek droegen.

In de tekst van de wet wordt het hoofddoekje overigens niet genoemd. Het gaat erom dat leraressen aan openbare scholen politieke of religieuze symbolen achterwege moeten laten. Dit zou namelijk de neutraliteit van de deelstaat tegenover de scholieren in het geding brengen of de schoolvrede kunnen verstoren.

Volgens de nieuwe wet mogen docenten met hun gedrag en hun uiterlijk niet de indruk wekken dat zij tegen de menselijke waardigheid, de gelijkheid van mensen of tegen de Duitse grondwet zijn. Overigens blijven het christelijke kruis, nonnengewaden en het dragen van het joodse keppeltje wel toegestaan. In de letterlijke tekst van de wet staat dat christelijke en joodse symbolen of kledingstukken uitdrukkelijk niet tot het verbod worden gerekend.

De centrale raad van moslims in Duitsland bestempelde het verbod als discriminatie. Een woordvoerder nam zelf het in Duitsland gevoelige begrip ,,beroepsverbod" in de mond. Ook meent de moslimorganisatie dat het hoofddoekverbod niet conform de Duitse grondwet is.

Enkele jaren geleden zorgde de islamitische lerares Fereshta Ludin uit de Zuid-Duitse deelstaat Baden-Württemberg voor veel discussie in Duitsland. Ludin wilde niet accepteren dat ze vanwege het dragen van een hoofddoek niet voor de klas mocht staan. Tegen deze beslissing heeft ze jarenlang geprocedeerd.

Haar werkgever beargumenteerde dat de christelijke beschaving in Baden-Württemberg een bijzondere rol in de maatschappij speelt. Het dragen van een hoofddoek betekende voor de schoolleiding niet alleen een religieus maar ook een politiek symbool. Daardoor kon de school haar neutraliteit niet meer waarborgen.

Haar zaak werd in 2003 ook door het Constitutioneel Hof in Karlsruhe nietig verklaard. De hoogste Duitse rechters verklaarden echter wel dat het verbod op hoofddoekjes een wettelijke basis in de deelstaten moet hebben. Artikel 33 van de grondwet eist dat alle geloofsrichtingen in de Bondsrepubliek gelijk worden behandeld.

In 1995 dwong het Constitutionele Hof de deelstaatregering van de Beierse CSU om het christelijke kruis, dat in elke klas hing, uit de scholen te halen. Antroposofische ouders van drie kinderen hadden geklaagd dat hun kinderen niet meer neutraal op openbare scholen werden opgevoed. Het vierde artikel van de grondwet over de geloofsvrijheid zou in het geding zijn.

Noordrijn-Westfalen, qua omvang met achttien miljoen inwoners het grootste bondsland, is de achtste deelstaat in Duitsland die leraressen op scholen het dragen van hoofddoekjes verbiedt. NRW kwam vorige maand ook in het nieuws omdat twee achttienjarige scholieren een burka droegen op de Bertolt Brecht-school in Bonn.

Nadat ze beide werden geschorst, nam een scholier weer in haar normale kloffie in schoolbanken plaats. Het andere meisje verliet prompt de school. ,,Ik vind het jammer dat ze toch haar burka blijft dragen. Daardoor laat ze zien dat ze de integratie in onze maatschappij van de hand wijst en ook haar eigen toekomst in gevaar brengt", verklaarde CDU-politicus Hans-Peter Lindlar.

Robin Hood in Hamburg

2006-05-30T19:34:00.000+02:00

Een brutale roversbende overvalt luxe winkels en restaurants in Hamburg. De buit wordt aan arme mensen gegeven. De Duitse politie is ten einde raad.

BERLIJN - In bepaalde winkels in Hamburg, een van de rijkste steden van Europa, betaal je voor een kilootje rundvlees ruim driehonderd euro. Dat is net zoveel als het maandinkomen van een Duitse bijstandstrekker, sinds de regering-Schröder de buikriem stevig aansnoerde. Die ongelijke verdeling van rijkdom verontrust een groep activisten in de Hanzestad zo zeer, dat zij het heft in eigen hand nam.

Een delicatessenzaak was vorige week het doelwit van dertig gemaskerde actievoerders. Het verbouwereerde yuppiepubliek keek verbijsterd toe hoe de verkoopster een bos bloemen kreeg, waarna haar winkel werd leeggeroofd. De daders waren gekleed in pakken van superhelden en lieten een brief achter, ondertekend met ,,Spider Mum" en ,,Santa Guevara". Voor hun vlucht poseerden de gauwdieven nog snel even voor een foto en hielden peperdure flessen champagne triomfantelijk in de lucht.

Aan zulke drieste acties is het rijkeluispubliek aan de Elbe al jaren gewend. De overvallers van ,,Hamburg-Umsonst", vrij vertaald met ,,alles voor nop", blijken goed voorbereid. Bij hun laatste raid hadden ze propvolle winkelwagens en mandjes van tevoren klaargezet. De politie komt steevast te laat en tast nog steeds in het duister.

Omdat de criminele recherche lange tijd voor een raadsel stond slonsden ze een informant van de geheime dienst bij Hamburg-Umsonst naar binnen. Deze spion deed mee bij werklozenacties tegen het omstreden hervormingspakket Hartz IV, was actief bij attac en woonde in politieke woongroepen. Nadat de agent al vrij snel werd ontmaskerd, verdween deze met de noorderzon.

Kritiek op het kapitalisme is in Duitsland van oudsher een populair tijdverdrijf. Hieruit herleiden sommige Hamburgse anarchisten, die grotendeels in de linkse wijken St. Pauli en het Schanzenviertel wonen, het automatische recht op proletarisch inkopen. De opbrengst gaat naar minder bedeelden zoals arme stagiaires, illegale poetsvrouwen en mensen met een 1-euro-job.

De radicale interventies van deze kleptomanen worden in Duitsland ,,Spaßguerilla" genoemd, een mix uit politiek, diefstal en entertainment. Hamburg-Umsonst vervalst onder meer bioscoopkaartjes en deelt tips voor zwartrijders in de metro uit. Er zijn inmiddels actiegroepen in Keulen, Berlijn en Dresden opgericht.

Enkele maanden geleden plunderden gemaskerde leden van Hamburg-Umsonst het buffet in een chique restaurant. Zelfs de goedgevulde borden van de gepikeerde gasten werden leeggeroofd. ,,Vanwege de enorme maatschappelijke rijkdom zijn wij niet langer bereid om steeds lagere lonen en slechtere arbeidsomstandigheden te accepteren", schreven de overvallers in een verklaring. Ze droegen T-shirts met het opschrift ,,Die fetten Jahren sind vorbei", een verwijzing naar de gelijknamige film.

In deze kaskraker van regisseur Hans Weingartner besluit een trio verveelde stadsjongeren in te breken in de villa's van de rijke Berlijnse upper class. Als de bewoners van de dure buitenwijk Zehlendorf op vakantie zijn sluipt het drietal naar binnen, leegt de drankvoorraad en verschuift alle meubels. Er wordt echter niets meegenomen. Hun acties voeren de oeroude instincten van de generatie '68 voort: ,,Alles für alle!" en ,,Keine Macht für Niemand!" Duitse Kranten speculeren nu over acties van kunstenaars tegen de consumptiemaatschappij.

ROB SAVELBERG

Bonn ligt in Berlijn

2006-05-30T16:24:00.000+02:00

De Ständige Vertretung is een Rijnlandse oase, midden in Oost-Berlijn. De eigenaren verhuisden samen met de regering uit Bonn naar de nieuwe Duitse hoofdstad aan de Spree. Zo kon het oude clientele van politici, lobbyisten en journalisten hun geliefde heimat behouden.

BERLIJN - Friedel Drautzburg kijkt vanuit zijn restaurant naar buiten. Zijn ogen dwalen naar het station Friedrichstraße en de daaronder stromende Spree, de rivier die de Duitse hoofdstad splijt. ,,Ik had nooit gedacht dat ik naar Berlijn zou verhuizen", peinst de West-Duitse waard, zittend tussen portretten van oud-kanseliers als Konrad Adenauer, Helmut Schmidt en Willy Brandt.

Tot medio 1991 was de wereld voor Drautzburg (67) nog in orde. De Duitse eenwording was inmiddels een feit, die Mannschaft was net wereldkampioen voetbal geworden en de regering van Helmut Kohl zetelde veilig in het provinciaalse Bonn. Maar op 20 juni 1991 werd alles anders. Het ging om een nek-aan-nek-race in de Bondsdag, met als inzet een mogelijke verhuizing naar Berlijn.

Drautzburg was het boegbeeld van de beweging ,,Ja zu Bonn", die zich ertegen verzette, dat Berlijn niet alleen hoofdstad maar ook regeringszetel werd. ,,Met nauwelijks zeventien stemmen meer won het kamp van Berlijn, met hulp van de postcommunistische PDS, die van oudsher een hekel aan Bonn had. Dat was voor hen veertig jaar lang het symbool van het boze kapitalistische systeem."

Nog steeds denkt de vriendelijke kroegbaas, terwijl hij aan zijn snor frunnikt, dat de beslissing te snel is geweest: ,,Ik vond net als toenmalig SPD-lijsttrekker Oskar Lafontaine dat er hals over kop is gehandeld. Ook was de verhuizing te duur. Tot slot is de burgers uit de DDR nooit naar hun mening gevraagd."

Campagnevoeren kon Friedel Drautzburg goed. Dat had hij, samen met zijn goede vriend Günter Grass, Nobelprijswinnaar voor Literatuur, al bewezen bij de verkiezing van Willy Brandt in 1969 en 1972. Maar dit keer mocht het niet baten. Samen met zijn compagnon Harald Grunert, met wie hij ruim twintig goedlopende kroegen heeft opgericht, besloot Drautzburg zijn activiteiten vijfhonderd kilometer oostwaarts te verleggen, naar het nieuwe regeringscentrum.

,,Berlijn-vijand Nr. 1 komt", kopte de BZ, het grootste roddelblad van de Duitse hoofdstad. Thuis in Bonn werd hij als een verrader gezien. Maar de ondernemer liet zich niet van de wijs brengen en volgde zijn trouwe en goedbetalende klanten. ,,Mijn handel is de politieke gastronomie", zegt Friedel Drautzburg, zonder zijn gezicht te vertrekken. Hij bediende Helmut Kohl, Gerhard Schröder en Angela Merkel en geldt bij ingewijden als een ,,katalysator van politieke communicatie".

In 1997 openden de ondernemers uit Bonn hun Ständige Vertretung in Berlijn. Omdat de Bondsrepubliek de DDR nooit compleet erkende hadden de twee buurlanden geen officiele ambassades, maar namen elk genoegen met een ,,permanente vertegenwoordiging". Zo kwam Drautzburg op de naam van de huidige brasserie aan de Schiffbauerdamm, die overigens in 1717 door een Hollandse ingenieur werd gebouwd.

De Ständige Vertretung (StäV) ligt op een steenworp van de Rijksdag en de studio's van Europa's grootste tv-zenders ARD, ZDF en RTL. Hierdoor is de oude clientele van journalisten en politici gegarandeerd. Ook bekende acteurs lopen in en uit. Het gerenommeerde Deutsches Theater en het Berliner Ensemble van de beroemde regisseur Bertolt Brecht liggen om de hoek, net als het revuetheater Friedrichstadtpalast, waar elke avond tientallen vrouwen hun adembenemend lange benen showen.

Op de Spree, achter de tafeltjes die nostalgisch tot het ,,Rijn-terras" van de StäV zijn gedoopt, varen afgedankte Nederlandse rondvaartboten, die ook hier de namen de prinsessen Wilhelmina, Juliana of prins Bernhard dragen. Het lijkt een anomalie, die Amsterdamse scheepjes midden in Duitsland.

Net zo opmerkelijk is het interieur van de StäV in Berlijn, dat op een soort Bonn in museumvorm lijkt. Zo ziet men de parlementsstoel van Jakob Kaiser, een invloedrijke CDU-politicus uit de tijd van het West-Duitse Wirtschaftswunder. Ook hangt er een Jugendstil-lamp uit het chique staatshotel Petersberg bij Bonn, net als een vitrine met daarin de keelpastille die DDR-leider Erich Honecker aan zijn West-Duitse collega Helmut Schmidt gaf, toen deze Oost-Duitsland na zijn eerste bezoek lachend verliet. Drautzburg, trots: ,,De directeur van het Deutsches Historisches Museum heeft een oogje op heel wat objecten uit onze collectie."

Vanaf de eerste dag is de StäV een succes. Niet alleen toeristen, ook topdelegaties van Daimler-Chrysler, Volkswagen en energiereus E.On zitten aan smalle houten tafeltjes dicht op elkaar. Het Rijnlandse menu is eenvoudig en betaalbaar. ,,Himmel on ääd" (hemel op aarde, oftewel bloedworst met aardappelpuree) heb je al voor minder dan een tientje. Daarnaast staat er Kanzlerfilet (een Berlijnse Currywurst) op het menu en ook Saumagen uit de Palts (gevulde varkensmaag), het lievelingsgerecht van Helmut Kohl. Vaak wachten klanten buiten, keurig in een rij, op een plaatsje.

,,Als je de deur van de StäV betreedt dan is het alsof je op televisie bent. Het gaat om zien en gezien worden", ligt Frank Ossenbrink toe. De topfotograaf is vaste klant en menig foto van hem hangt aan de muren. ,,Deze plek is een perfecte leerschool voor het openbare leven. In Engeland heb je speakers corner in het Londense Hyde Park. Daar staan idioten op sinaasappelkisten en houden toespraken, terwijl niemand goed luistert. In Duitsland heb je de StäV, waar iedereen met iedereen praat en Kölsch drinkt - zonder sinaasappelkistjes."

Vroeger kwamen bezoekers van Oost-Berlijn aan op het macabere grensstation Friedrichstrasse. Daar stonden DDR-soldaten dreigend met getrokken karabijnen in de aanslag. Je moest zelfs je schoenen uittrekken op verdenking van deviezensmokkel. 's Avonds laat werd het West-Duitse bezoek vaak onder tranen gedag gezegd in het Tränenpalast. Tegenwoordig eindigt een dagje Berlijn in de StäV, dat direct onder het station ligt.

,,Elke parlementarier heeft een budget om mensen uit zijn kieskring uit te nodigen. Die bezoeken dan de Rijksdag, het Bundespresseamt en de vertegenwoordiging van het desbetreffende Bondsland. 's Middags eet men steevast een hapje in de StäV", zegt Gerhard Hofmann (57). Hij is chefcorrespondent voor RTL, Europa's grootste televisiezender.

In zijn kantoor aan de Schiffbauerdamm vertelt Hofmann, die bevriend is met Gerhard Schröder, over zijn lidmaatschap van het ZK, een ,,informele ronde" van journalisten, woordvoerders, politici en ambtenaren. In dit Zentralkomitee, een woordspeling op de gestaalde machthebbers van de DDR, gaat het volgens Hoffmann niet alleen om politiek gekonkel maar ook om gezelligheid: ,,Het is geen geheimloge zoals Opus Dei. Alle onderwerpen komen aan de orde, van verkiezingen tot onze huwelijken."

Ook Kerstin Kießler kent de kroegbazen van de StäV nog uit Bonn. ,,In het begin kwamen in hun cafes beginnende redacteuren en de assistenten van volksvertegenwoordigers. Die werkten zich omhoog en zijn tot vandaag trouw gebleven", herinnert zich Kießler, die woordvoerder van de overleden Bondspresident Johannes Rau was en nu voor de stadstaat Bremen werkt. Ook was zij actief in de ,,Gelbe Karte" en de ,,Rote Antenne", twee netwerken van de sociaal-democratische SPD, die de StäV frequenteren.

Een ander voorbeeld van jarenlange verbondenheid is Ullrich Wickert. Toen hij nog bij de WDR werkte stond hij in Bonn bij Drautzburg achter de tap. Tegenwoordig is Wickert de anchorman van de veelbekeken Tagesschau, Ook Gerhard Schröder - ,,De StäV is een zegen" - kwam overigens als normaal volksvertegenwoordiger al bij Drautzburg over de vloer. Stamgasten met privileges kunnen zelfs messingen naamplaatjes aan de toog krijgen. Oude liefde roest niet.

Het loopt zo goed dat het concept van de StäV furore maakt. Inmiddels is een klein imperium in Duitsland ontstaan, met ,,permanente vertegenwoordigingen" in de Hanzesteden Hamburg en Bremen, in Hannover en Leipzig. Brussel is gepland. De klanten waarderen de Rijnlandse gezelligheid met Kölsch, het Keulse bier dat in fluitjes gedronken wordt. Maar voor het politieke achtergrondgesprek wijkt men uit naar plekken die rustiger zijn, zeggen kenners.

Tegenwoordig komen in de StäV ook mensen, die niet direct de laatste roddels uit de Rijksdag reciteren. Zoals Doris Diels. Op een dag liep ze naar binnen, en vroeg naar de chef. Friedel Drautzburg kreeg van de zeventigjarige vrouw uit Wassenaar te horen dat ze als kind in het pand had gewoond. Daarop wees ze hem op een vooroorlogse foto van zijn voorgevel, waar tot 1945 de sigarengroothandel van Louis Krafft, de vader van mevrouw Diels, gevestigd was.

Doris Diels: ,,Vanwege de bombardementen op Berlijn moest ik als klein meisje naar een kinderkamp bij Breslau, omdat ons huis in puin lag." Toen het Rode Leger naderde vluchtte ze terug naar Hitlers hoofdstad en woonde bij haar oma, boven de huidige Ständige Vertretung. De keuken van het huidige restaurant was vroeger het kantoor van haar vader. De enorme bunker, waar de familie schuilde, staat nog steeds om de hoek in de Reinhardtstrasse.

Met paard en wagen vluchtte de tienjarige Doris in 1945 voor de Russen richting de Elbe: ,,We lieten alles achter. Na de oorlog leerde ik een Nederlandse man kennen, die later diplomaat in Bonn werd. Zo had ik privileges bij de grensovergang Friedrichstraße; mijn zus moest langer in de rij staan, want die had een gewoon West-Duits paspoort."

Het is een ironie van de geschiedenis dat zelfs de Linkspartei, de opvolger van de postcommunistische SED, tegenwoordig persconferenties in de StäV houdt. Zij golden als de grootste tegenstanders van Bonn en drinken nu vrolijk in een locatie die vroeger voor hen het hol van de leeuw betekende.

Natuurlijk tafelt de Berlijnse beau monde niet alleen in de Ständige Vertretung. Sinds enkele jaren wijken politici en het hoofdstedelijk journaille meer en meer uit naar de dure restaurants rond de Gendarmenmarkt. Gerhard Schröder zat 's avonds vaak in het Borchardts en zijn collega Joschka Fischer van de Groenen doceerde graag zijn zicht op de wereldpolitiek in Lutter & Wegner. Ook het Eckstein, op de hoek van de boulevard Unter den Linden en de Amerikaanse ambassade, is voor insiders van de Duitse politiek the place to be.

,,Die chique restaurants halen het echter niet bij de StäV", vindt fotograaf Frank Ossenbrink. ,,In de Ständige Vertretung zie je dat communicatie zowel verticaal als horizontaal verloopt: Ook een hoge politicus, die met zeven bodyguards binnenkomt, praat met de gewone burger. Voorwaarde is dat die twee een gespreksthema hebben, voetbal en carnaval doen het altijd goed."

In zijn appartement om de hoek van de StäV kijkt de 45-jarige Ossenbrink over de skyline van Berlijn. Hij heeft kantoren in Brussel, Bonn, Warschau en natuurlijk de Duitse hoofdstad. Aan de muur van zijn studio hangen grote beelden van een ontspannen Gerhard Schröder, op vakantie met diens vierde Frau Doris. Ook Angela Merkel is door Ossenbrink vereeuwigd, terwijl de eerste vrouw in het Kanzleramt ongedwongen lacht.

,,Gerhard Schröder komt al jarenlang in de StäV. Hij waardeert het dat hij ongestoord met zijn oude moeder aan een tafeltje kan zitten. Ook zijn legendarische verkiezingsnacht in september 1998 werd in de StäV uitbundig gevierd", herinnert Ossenbrink zich. Na zestien lange jaren Helmut Kohl kwam toen de SPD eindelijk aan de macht. Ossenbrink lacht: ,,Zo kon ik een legendarisch kiekje nemen van de Franse cultuurminister Jack Lang en schrijver Günter Grass, die samen een vat Kölsch aan het legen waren."

Ossenbrink geldt als een van de bekendste fotografen van Duitsland. ,,Als student Neerlandistiek had ik een bijbaantje bij het ZDF, haalde politici en journalisten af en bracht ze naar de tv-studio's. Sindsdien ken ik alle bekende namen uit het milieu persoonlijk." In de jaren tachtig leerde Ossenbrink ook de Oost-Duitse diplomatieke vertegenwoordiging in Bonn kennen. ,,Daar lagen altijd van die rare persberichten, waarin stond dat de DDR zich inzette voor vrede en ontwapening." Honeckers heilstaat nodigde buitenlandse journalisten, waaronder Ossenbrink, uit om te laten zien dat de ontwapening een politiek doel was. De fotograaf: ,,Voor onze West-Duitse delegatie werd het complete verkeer in Oost-Duitsland lamgelegd."

Vanuit zijn Berlijnse studio ziet Ossenbrink ook de vroegere West-Duitse diplomatieke vertegenwoordiging in Oost-Berlijn. ,,Voor 1989 woonden in deze hele buurt voornamelijk agenten van de Staatssicherheit. Overal stonden de Russische Lada's voor de deur."

Knuth Gröndahl (65) kan over de Stasi een woordje meepraten. De ex-diplomaat werkte tot 1989 als politiek attache in de West-Duitse diplomatieke post in Oost-Berlijn. ,,Elke beweging, zowel zakelijk als prive, nam het Ministerium für Staatssicherheit waar. De tweede verdieping van het flatgebouw waar we woonden zat vol afluisterapparatuur van de Stasi. Hetzelfde doel had de lege woning naast ons. Zelfs vrienden en de poetsvrouw bespioneerden ons", vertelt Gröndahl aan de telefoon.

Hij is persoonlijk bevriend met Friedel Drautzburg van de StäV: ,,Ik ken hem al dertig jaar, uit onze tijd in Bonn. Maar naar zijn lokaal ga ik niet vaak. Ik heb het niet zo met die Rijnlandse gemoedelijkheid en hun biergelagen", aldus Gröndahl: ,,Ik drink liever wijn."

Tot de komst van de Ständige Vertretung naar Berlijn had de hoofdstad ook geen carnaval. De stijve Pruisen konden niets beginnen met de hossende feestgangers uit Bonn. Daarop importeerde Harald Grunert, de rustige partner van Drautzburg, het Keulse karnaval (lokroep: ,,Kölle Alaaf!") naar Berlijn. In het begin klaagden omwonenden van de StäV nog over ordestoring, intussen zijn Aswoensdag en Rozenmaandag zo ingeburgerd dat er een miljoen mensen naar het Berlijnse carnaval komen.

Het motto van de nieuwelingen uit Bonn is: ,,Als we al moeten leven, dan tenminste goed!" En de Keulse grondwet zegt: ,,Et es wie et es" (Het is zoals het is). ,,De Berlijners moeten onder ogen zien dat steeds meer buitenstaanders hun stad bewonen en veranderen", zegt kroegbaas Drautzburg en geeft tegelijkertijd toe dat hij Berlijn uiteindelijk toch heeft aanvaard: ,,Natuurlijk op het politieke vlak en met onze business, maar ook maatschappelijk en prive. Maar wacht, ik vergeet het belangrijkste, namelijk de liefde", lacht Drautburg. Met zijn aanzienlijk jongere Oost-Duitse vriendin heeft hij een zesjarig dochtertje: ,,Ze praat plat-Berlijns, maar als ze zingt dan zijn het Rijnlandse liedjes."

www.staev.de

2006-05-26T13:19:00.000+02:00

BERLIJNBLOG is online!

2006-05-26T13:09:00.000+02:00

BERLIJNBLOG is online. Alles wat u altijd al over Berlijn, Duitsland en het Europese achterland wilde weten.